İşçinin İşten Çıktığı/Çıkarıldığından Sonraki Hakları Nelerdir?

İşçi, işveren tarafından haksız bir şekilde işten çıkarılması veya işçinin işyerinden haklı bir şekilde ayrılması durumunda bazı tazminatlara hak kazanır.

1-     Kıdem Tazminatı

İşçinin, kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için, ya çalıştığı yerden kendi isteğiyle ve haklı bir nedenden dolayı çıkması, ya da işverenin haklı bir neden olmaksızın işçiyi işyerinden çıkarması gerekmektedir.

Kıdem tazminatı hakkı her işçiyi kapsamamaktadır. Bir işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için yukarıda belirttiğim nedenlerle çıkması/çıkarılmasının yanında ayrıca aynı işyerinde en az 1 yıl çalışması gerekmektedir.

İşçinin kıdem tazminatı tutarının ne kadar ödeneceği 1475 sayılı eski İş Kanunu’nun 14'ncü maddesinde şu şekilde belirtilmiştir:

“İşçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmektedir.”

Kıdem tazminatı talebi için dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise kıdem tazminatının hangi süre zarfında istenebileceğidir. Kıdem tazminatı isteme süresi zamanaşımına tabidir ve iş akdinin feshinden itibaren 5 yıl içerisinde istenilmezse işçi bu hakkını kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalabilmektedir.

2-     İhbar Tazminatı

İhbar tazminatı, işveren veya işçi tarafından belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı bir neden olmaksızın ve fesih bildirim usulüne uygun olmayarak feshetmesi sonucu ortaya çıkmaktadır.

İş Kanunu madde 17/4’te fesih bildirim şartına uymayan tarafın tazminat ödeme zorunluluğu belirtilmiştir:

(3)    “Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.”

Bu maddeye ek bildirim sürelerine uyulmadan feshedilen iş sözleşmeleri için karşı tarafa 17. Maddenin 2. Fıkrasında belirtilen kıdem ve sürelere göre tazminat ödenir.

Bu maddede sürelere göre ödenecek tutar aşağıdaki gibidir:

İş sözleşmeleri;

İşi altı aydan az sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,

İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,

 İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan işçi için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından         başlayarak altı hafta sonra,

İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için, bildirim yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,

Feshedilmiş sayılır.

Toparlayacak olursak; usulüne göre ve haklı neden bulunmaksızın feshedilen iş akitleri sonucunda fesheden tarafın işveren olması durumunda işveren işçiye yukarıdaki maddede belirtilen haftalar üzerinden ihbar tazminatı öder. Örnek olarak 6 aydan az çalışan bir işçi yukarıda belirtilen şekilde işten çıkarılması durumunda iki haftalık ücreti tutarından ihbar tazminata hak kazanacaktır.

İş sözleşmesinin haklı nedenle işçi veya işveren tarafından feshedilmesi durumunda işçi veya işveren lehine ihbar tazminatına hükmedilemez.

Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatında tazminat ödenirken son brüt ücreti esas alınarak tazminat ödemesi yapılmaktadır.